Қазақстанның бизнес-терминдерінің глоссарийі

Қазақстандағы заңды тұлғаның немесе ЖК-нің 12 таңбалы нөмірі.

2013 жылғы 1 қаңтардан бастап РНН-ды алмастырды. Құрылымы: ЖЖАА + ұйым түрі + қызмет түрі + реттік нөмір + бақылау разряды. БСН бойынша компанияның мәртебесін, салықтарын, сот істерін, мемлекеттік келісімшарттарын және тәуекелдерін тексеруге болады.

Мысал: БСН 931240001169 — компания 1993 жылдың желтоқсанында тіркелген, ҚР заңды тұлғасы.

Қазақстандағы жеке тұлғаның 12 таңбалы нөмірі.

СИК-ті алмастырды. Құрылымы: ЖЖААКК (туған күні) + жыныс пен ғасыр белгісі + реттік нөмір + бақылау разряды. ЖСН бойынша жеке тұлғаның салық берешегін, сот істерін, атқарушылық іс жүргізулерін тексереді.

Мысал: ЖСН 850315400104 — әйел адам, 1985 жылғы 15 наурызда туған.

Компанияның қызмет түрін білдіретін иерархиялық код.

ҚР Ұлттық статистика бюросы бекіткен. 2–5 таңбадан тұрады: 2 таңба — бөлім, 3 — топ, 4 — класс, 5 — ішкі класс. Статистика, салық есептілігі және тендерлер үшін қолданылады. Әр компанияның негізгі ЭҚЖЖ-і болады және қосымшалары болуы мүмкін.

Мысал: ЭҚЖЖ 41.20.0 — тұрғын және тұрғын емес ғимараттарды салу.

Өңірдің, ауданның немесе елді мекеннің сандық коды.

ҚР Ұлттық статистика бюросы жүргізеді. ӘАОЖ бойынша заңды мекенжай анықталады: облыс, аудан, қала. Мемлекеттік сатып алуларда, салық құжаттарында, статистикалық есептілікте қолданылады.

Мысал: ӘАОЖ 750000000 — Алматы қаласы.

ҚР салық төлеушісінің тарихи 12 таңбалы нөмірі (2013 жылы жойылған).

2013 жылғы 1 қаңтардан бастап заңды тұлғалар үшін БСН-мен, жеке тұлғалар үшін ЖСН-мен алмастырылды. РНН әлі де ескі құжаттарда, шарттарда және сот істерінде кездеседі. РНН мен БСН/ЖСН арасында тікелей сәйкестік жоқ — анықтамалықтар немесе тексеру сервистері арқылы іздеу қажет.

Компанияның экономика секторының коды (жеке/мемлекеттік, қаржылық/қаржылық емес).

Статистикалық есеп пен экономиканы талдау үшін қолданылады. Сектор меншік сипатына және компанияның ҚР экономикасындағы рөліне қарай анықталады.

Мысал: КСЕ 11000 — қаржылық емес жеке сектор.

Компанияның меншік нысанын білдіретін код.

Капиталдың тиесілігін көрсетеді: мемлекеттік, жеке, шетелдік, аралас. Мемлекеттік сатып алуларда және есептілікте қолданылады.

Мысал: КФС 31 — жеке меншік.

Қазақстандағы заңды тұлғаның ең кең таралған нысаны.

Құрылтайшылар міндеттемелер бойынша өз салымдарының шегінде жауап береді. Жарғылық капиталы кемінде 100 АЕК. Бір немесе бірнеше тұлға құра алады. РФ-дағы ЖШҚ (ООО) баламасы.

Заңды тұлға құрмай кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлға.

ЖСН бойынша тіркеледі. Міндеттемелер бойынша барлық мүлкімен жауап береді. Мүмкін режимдер: жалпыға белгіленген, оңайлатылған декларация, патент.

Тауарлар мен қызметтерге салынатын жанама салық. Стандартты мөлшерлеме — 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап 16% (бұрын 12%).

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда ҚҚС-тың негізгі мөлшерлемесі 12%-дан 16%-ға көтерілді. Медициналық бұйымдар мен дәрілік заттарға 5% төмендетілген мөлшерлеме қолданылады. ҚҚС бойынша міндетті есепке қою шегі күнтізбелік жыл ішінде 20 000 АЕК-тен 10 000 АЕК-ке дейін төмендетілді. Айналымы аз болса, ерікті түрде есепке тұруға болады. ҚҚС төлеуші мәртебесі — контрагенттің сенімділігінің маңызды белгісі.